Wat jouw cliënt zo boos maakt

Werk je in de zorg? Maak je het regelmatig mee dat een cliënt boos of gefrustreerd is? Cliënten maken het meestal wel duidelijk op wie ze boos zijn en waarom ze boos zijn. Weet je ook wát jouw cliënt zo boos maakt? Dat is soms nog best lastig te bepalen. De cliënt weet het zelf ook niet altijd. 

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp

In dit artikel leer je:

  • wat het doel is van boosheid
  • hoe belangrijk het is om iemands waarden te kennen
  • hoe je met de cliënt achter zijn kernwaarden komt

Waarom worden we boos? 

Boosheid heeft een doel. Wanneer we het ergens niet mee eens zijn, of ons machteloos voelen, dan willen we dat duidelijk maken. De een springt vervolgens uit zijn vel, de ander kan zijn boosheid omzetten in gerichte acties. Agressie wordt dus zowel bewust als onbewust toegepast.

Frustratie (onbewust)

De boosheid wordt op een gefrustreerde manier geuit. Dit komt vaak voort uit machteloosheid. Een cliënt krijgt zijn zin niet, staat op een wachtlijst of is het helemaal zat met de instantie. Frustratie agressie herken je aan schelden, stemverheffing, slaan, schoppen, slopen en spugen.

Instrumenteel (bewust)

Hier wordt de boosheid op een bewuste manier ingezet. Iemand wil iets voor elkaar krijgen en zet alles in om dat doel te behalen. Dit maakt de agressie vaak persoonlijk. Onder instrumentele agressie valt o.a. : diskwalificeren, pesten, seksuele intimidatie, discrimineren en bedreigen.

Wat maakt je boos? 

Hoe kan het dat een bepaalde opmerking bij de ene persoon in het verkeerde keelgat schiet en dat het bij een ander geen indruk maakt? Dat komt doordat we allemaal verschillende kernwaarden hebben. Kernwaarden maken ons wie we zijn. We staan voor onze waarden en we verdedigen onze waarden. Wanneer iemand iets zegt of doet dat niét met onze waarden strookt, dan worden we boos.

Kortom,

Wanneer je boos bent dan verdedig je je kernwaarden.

Waarden zijn superbelangrijk. Hoe komen we tot onze waarden? Dit krijgen we mee in de opvoeding, cultuur, school, familie,  vrienden of de straat. Een land kan ook kernwaarden hebben. 

Denk maar aan Frankrijk: Vrijheid, gelijkheid en broederschap (liberté, égalité, fraternité) Hierdoor verdedigen we niet alleen onze eigen waarden, maar ook die van onze familie, religie, land en cultuur. Soms is een waarde voor iemand heel belangrijk geworden omdat er in het verleden iets vervelends is gebeurd.

Bijvoorbeeld:
Als iemand een keer is verraden, dan kan het zijn dat eerlijkheid een kernwaarde wordt. Wanneer deze persoon het gevoel heeft dat iemand niet eerlijk tegen hem is, dan is de kans groot dat die boos wordt.

Kernwaarden

Hieronder zie je een overzicht van veelvoorkomende waarden.

Wat jouw cliënt zo boos maakt

Wat kun je hiermee?

Cliënten weten zelf ook niet altijd wat hen boos maakt. Wanneer je hun kernwaarden in kaart brengt, dan kan dit ze vele inzichten geven. Het zal ze duidelijk worden wat de oorzaak was van incidenten die ze hebben meegemaakt. Door dit inzicht kun je met de cliënt anticiperen op nieuwe en lastige situaties.  Hierdoor kan een cliënt bewuster omgaan met teleurstellingen en confrontaties.

Het wordt voor jongeren gemakkelijker om confrontaties uit de weg te gaan met wijkagenten, leeftijdsgenoten, docenten en ouders. Het wordt voor volwassenen / ouders gemakkelijker om om te gaan met instanties, hulpverleners en kinderen.

Aanpak

Het is vrij eenvoudig om de kernwaarden in kaart te brengen.

  • Neem een pen en papier
  • Vraag de persoon om zo’n 5 waarden te benoemen en schrijf deze op.
    Wanneer iemand dit lastig vindt, dan kun je bovenstaand schema laten zien.
  • Je kunt ook vragen:
    Wat vind je heel belangrijk? 
    Waar hecht je waarde aan?
  • Vraag hier op door
    Wat maakt dat dit zo belangrijk voor jou is?
    Je zult merken dat je dan ook op andere waarden uit komt.
  • Bespreek elke waarde
    Stel dat iemand ‘eerlijk’ heeft als waarde.
    Vraag dan aan de jongere:
    Wat gebeurt er als iemand oneerlijk tegen je is?
    Doe dit bij elke waarde.
  • Vraag welke waarde het allerbelangrijkst voor hem is.
    De kans is groot dat hij het vaakst boos is geworden wanneer deze waarde werd geschonden.

Als de kernwaarden in kaart zijn gebracht kan dit gebruikt worden om iemand voor te bereiden op aankomende lastige situaties.

Wat jouw cliënt zo boos maakt

Nog even de belangrijkste inzichten op een rij:

  • Boosheid heeft een doel
  • Iedereen heeft andere waarden
  • We verdedigen onze waarden als we boos zijn
  • Als je iemands kernwaarden kent, dan kun je hierop anticiperen

Lees ook: